Theo luật bảo hiểm xã hội mới nhất, trước khi bị Pháp đô hộ, nền giáo dục ở Việt Nam là nền giáo dục cũ của Nho gia, gọi nôm na là “cái học của nhà Nho” như nhiều người thường đề cập. Nền giáo dục cũ này chịu ảnh hưởng nặng nề hà của Trung Hoa, trong khoảng chương trình, sách vở, lối học tới cách thức thi cử. Đơn vị giáo dục xưa được Đào Duy Anh ghi lại như sau trong quyển Việt Nam Văn Hóa Sử Cương:
“Ở mỗi quận với quan Huấn đạo, mỗi phủ có quan Giáo thụ, dạy Tứ Thư Ngũ Kinh cho học trò khá. Ở mỗi tỉnh giấc sở hữu quan Đốc học dạy những sinh đồ cao đẳng. Ở kinh đô với trường Quốc tử giám. Các vị học quan nói trên đều ở dưới quyền giám đốc của bộ Lễ hoặc bộ Học. Trong dân gian thì xưa nay việc học vẫn hoàn toàn tự do. Thầy học thì với thầy khóa, thầy đồ, thầy tú dạy con nhỏ, cho đến bậc đại khoa không xuất chính, hay những quan trí sĩ, mang người dạy đến trăm nghìn học trò.”
Trường học thì đông đảo là nhà riêng của ông thầy, hoặc ở chùa hay ở đình, miểu trong làng. Giáo dục mang thể xem như là công việc của nhà Nho hơn là của quốc gia, không thuộc một cơ quan công quyền có sự tài trợ và kiểm soát đôn đốc của chính phủ. Ko sở hữu một hệ thống công ty qui mô của một nền giáo dục quốc gia gồm đủ hạ tầng và viên chức giảng huấn và điều hành từ trung ương đến địa phương, trong khoảng cấp tốt (như tiểu học) lên cấp cao (như đại học).
Cảnh thầy đồ dạy học của Việt Nam xưa (Ảnh: wiki)
Chương trình học thì gồm sở hữu mấy quyển Tam Tự Kinh, Sơ học vấn Tân, Ấu Học Ngũ Ngôn Thi, Dương Tiết và Minh Tâm Bửu Giám ở cấp vở lòng, xong rồi lên trên thì học Bắc sử (tức sử Tàu) và Tứ Thư Ngũ Kinh. Số đông các sách này là sách gối đầu giường của Nho gia, chú trọng gần như vào triết lý, luân lý, đạo đức chứ ko mang 1 ý niệm khoa học kỹ thuật nào chen vào.
Theo luật bảo hiểm xã hội mới nhất, cách thức giảng dạy thì tất cả như Đào Duy Anh tả: “thầy thì cứ nhắm mắt xuôi tay mà giảng chữ nào nghĩa nấy chỉ sợ sai mất nghĩa của Tống Nho.” cách thức học hỏi thì hoàn toàn dựa vào sự học thuộc lòng thu gọn vào trong công thức “sôi kinh nấu sử” tức là học đến học lui mãi cho đến lúc nào thuộc nằm lòng Tứ Thư Ngũ Kinh và Bắc sử. Người đi học tập sự rộng rãi nhất là viết chữ cho thật đẹp như “phụng múa rồng bay”, làm cho thơ, làm cho phú, kinh nghĩa, văn sách, chế chiếu, biểu, câu đối, cho thật nhanh, thật khéo và thật chỉnh, dùng được càng phổ biến điển tích càng hay để với thể đậu được những kỳ thi do triều đình công ty. (Có ba kỳ thi: thi Hương công ty ở một số địa phương để lấy Tú Tài; thi Hội và thi Đình tổ chúc ở trung ương để lấy Cử Nhân và Tiến Sĩ).
Theo luật bảo hiểm xã hội mới nhất, đông đảo các kỳ thi đều là thi tuyển và chỉ nhắm vào một kỹ năng của thí sinh là khiến văn làm thơ dưới rộng rãi dạng như thơ các con phố luật, kinh nghĩa, văn sách, v.v.. Thường thì ba năm mới với 1 khoa thi, và đi thi là cả một vấn đề khổ nhọc cho cử tử vì trường ốc ở xa, trục đường giao thông cạnh tranh, phương tiện giao thông còn rất thiếu kém. Thi đậu được thì mang thể ra khiến quan, ko thì lui về khiến cho thầy đồ thầy khóa, “tiến vi quan, thối vi sư” vậy.
[…]
Giới sĩ cu li là giới sát cạnh nhà vua, giúp vua trị nước, thuộc nhóm lãnh đạo quốc gia, là bậc thầy trong phố hội, đóng vai dẫn đầu, điều khiển, chỉ dẫn quần chúng. # Trong mọi sinh hoạt bảo vệ và vững mạnh đất nước. Nước giàu dân mạnh hay hư nhược nghèo đói, bổn phận ở giới lãnh đạo, ở Kẻ Sĩ, nhà Nho. Lớp trí thức Nho sĩ cũng như chiếc học cũ của Nho gia ngự trị trong thị trấn hội Việt Nam từ thời Lý è cổ cho tới lúc với sự xâm chiếm và đô hộ của người Pháp hồi cuối thế kỷ XIX trong Nam và đầu thế kỷ XX ở miền Bắc và Miền Trung. Riêng trong Nam thì vì Nam Kỳ Lục tỉnh giấc chỉ mới được thành hình trọn vẹn trong khoảng giữa thế kỷ XVIII bởi thế sự giáo dục ở đây chưa được tổ chức phổ thông, chưa sở hữu cỗi rễ ăn sâu vào lòng đất như ở chốn nghìn năm văn vật của Thăng Long – Hà Nội.
Tính ra thì Nho học chỉ có được chừng một thế kỷ ngự trị ở Phương Nam. Mãi đến năm 1826 Miền Nam mới mang vị tấn sĩ trước hết theo lối học xưa là cụ Phan Thanh Giản. Nhưng nền học vấn cựu truyền của Nho gia này ở Miền Nam chỉ mới có chừng trăm năm thì bị sụp đổ hẳn bởi sự thất bại, suy tàn của triều Nguyễn trước sức mạnh quân sự và nền văn minh kỹ thuật công nghệ Âu Tây. Lúc nền thống trị của chính quyền đô hộ Pháp được thiết lập xong thì mẫu học nhà Nho cũng bị xóa bỏ để nhường chỗ cho mẫu học mới hay Tây Học.
[…]
Theo luật bảo hiểm xã hội mới nhất, chiếc học mới này (tân học) diễn ra ở Miền Nam trước nhất vào cuối thế kỷ XIX sau lúc người Pháp đặt xong nền đô hộ ở đây. Nền giáo dục mới này lấy giáo dục Pháp khiến cho khuôn dòng, tiêu dùng tiếng Pháp khiến chuyển ngữ. Trường học gồm có các trường công do chính phủ xây chứa, đài thọ tầm giá và kiểm soát, và 1 số trường tư của đạo gia tô hoặc của tư nhân.
Hệ thống giáo dục mới này được thiết lập nhằm hai mục tiêu:
(1) chỉ tiêu thực tế là đào tạo một số người biết tiếng Pháp, chữ Quốc Ngữ, và với chút kiến thức về văn minh tây phương để làm mướn chức ở ngạch trật phải chăng phục vụ cho chính phủ thuộc địa, và
(2) chỉ tiêu xuất sắc là đồng hóa người bản xứ biến họ thành các người Pháp về bình diện văn hóa.
một số nhà trí thức Pháp tự cho họ loại sứ mệnh cao cả là đem văn minh khoa học Âu Tây đa dạng khắp nơi. Chậm triển khai là sứ mạng văn minh hóa (“mission civilisatrice”) nghĩa là đi khai hóa các nước chậm tiến, kém văn minh, kém mở rộng.
Người trước tiên thực hiện chính sách đồng hóa văn hóa (cultural assimilation) chậm triển khai ở Miền Nam là Thống Đốc Le Myre de Vilers. Ông là người dân sự trước nhất được cử sang khiến Thống Đốc Nam Kỳ trong khoảng năm 1879 đến 1892. Những ông thống đốc trước ông đều là những người bên quân đội, nhất là bên hải quân. Để thực hiện sứ mạng văn minh hóa dân bản xứ, ông cho mở đa số trường ở mỗi làng và mỗi tổng cho cấp sơ và tiểu học. Ngoài ra vì thiếu hụt ngân sách và không đủ giáo chức do đó đa dạng trường chỉ được mở ra rồi liền sau Đó lại đóng cửa thôi.
Sang đầu thế kỷ XX chế độ giáo dục mới mới được thiết lập ở Trung Kỳ và Bắc Kỳ sau một đôi sửa đổi theo quyết định của Toàn Quyền Paul Beau hồi 1906-07. Theo quyết định này thì một hội đồng cải tổ giáo dục được có mặt trên thị trường để đem chữ Quốc Ngữ, chữ Pháp và nền tân học vào chương trình học và chế độ khoa cử mới. Các thầy đồ, thầy khóa ở thị trấn thôn, các quan giáo huấn, đốc học ở phủ, thị xã, tỉnh giấc, phải dạy thêm chữ Quốc Ngữ cho học trò ngoài việc dạy chữ Hán như trước.
những kỳ thi Hương, thi Hội, thi Đình đều với có chút đổi mới trong khoảng 1909. Bài luận chữ Quốc Ngữ và bài dịch Pháp văn ra Việt văn được thêm vào những kỳ thi nhưng chỉ là môn phụ và sở hữu tính phương pháp tự nguyện chớ ko đề nghị. Trong kỳ thi Hội và thi Đình năm 1910 với thêm bài thi bí quyết trí, địa dư nước nhà, sử Thái Tây, nhân vật nước nhà và thời sự. Đặc thù là bài thi được chấm điểm theo lối mới của Pháp với thang điểm từ 0 đến 20. Triều đình tựa trên thang điểm ngừng thi côngĐây mà định làm 6 hạng trúng tuyển: Trạng Nguyên (20 điểm), Bảng Nhỡn (18-19 điểm), Thám Hoa (16-17 điểm), đệ nhị giáp tấn sĩ (từ 12 tới 15 điểm), Đồng tấn sĩ (từ 10 tới 12 điểm), và Phó Bảng (từ 7 đến 9 điểm).
Từ khóa: luat bao hiem xa hoi moi nhat. Có thể tìm hiểu thêm luat bao hiem xa hoi moi nhat tại https://www.dkn.tv/
